Skip to content

Ysgolion Uwchradd

Ysgolion Uwchradd

Yn gyffredinol, mae canllawiau ar ddylunio ysgolion yn cael eu hysgrifennu ar wahân ar gyfer gwahanol fathau o ysgolion, ac mae’n bwysig deall Briff dylunio ar gyfer pa fath o ysgol, neu gyfuniad o fathau o ysgolion, ydyw.

Gall y math o ysgol effeithio ar ei Gweledigaeth a’i Ethos, a bydd yn effeithio ar y safonau gofod gofynnol.

Ysgolion Uwchradd; (11-16 oed) hyd at oedran gadael yr ysgol statudol, ond yn cynnwys Chweched dosbarth neu grŵp ôl-16 yn aml (11-18 oed):

  • Cyfnod Allweddol 3 (11-14 oed): Blynyddoedd 7 ac 8
  • Cyfnod Allweddol 4 (14-16 oed): Blynyddoedd 9 – 11
  • Cyfnod Allweddol 5 (16-18 oed): Blynyddoedd 12 a 13

Mae canllawiau ar y broses friffio a rheoli ar gyfer dylunio unrhyw ysgol wedi’u cynnwys mewn sawl dogfen yn ymwneud ag ansawdd y dyluniad a’r safonau gofod. Mae pob dogfen yn rhoi pwyslais mawr ar bwysigrwydd grŵp rhanddeiliaid y cleient a Gweledigaeth ac Ethos yr ysgol sy’n llywio’r dyluniad. Maent yn berthnasol wrth adnewyddu ysgolion cynradd, yn ogystal â dylunio rhai newydd;

RIBA: Client Guide to Developing School Buildings: (Trydydd argraffiad o The Guide for School Governors) (dolen allanol, Saesneg yn unig)

Diben y canllawiau hyn, a gyhoeddwyd yn y gorffennol o dan y teitl The Guide for School Governors, yw helpu llywodraethwyr ac aelodau eraill o grŵp y cleient i ddeall yr hyn sydd angen ei wneud er mwyn datblygu a gofalu am yr adeiladau lle caiff plant eu haddysgu a lle mae staff yn gweithio. Gallent fod yn ddefnyddiol hefyd ar gyfer grwpiau mewn meysydd eraill.

Mae’r dogfennau canlynol yn gysylltiedig:

Adran Plant, Ysgolion a Theuluoedd Lloegr ac English Heritage: Refurbishing historic school buildings (Saesneg yn unig, dolen allanol) Mae’r prif ganllawiau ar ddylunio ysgolion Uwchradd wedi’u cynnwys yn Building Bulletin 98 AdAS Lloegr sy’n pennu’r fframwaith briffio a’r canllawiau ar gyfer arwynebedd. Gweler y sylwadau ar ddogfen BB98 isod.

Mae’r Bwletin hwn yn cynnwys llawer iawn o ganllawiau disgrifiadol ar bob tudalen sy’n cynnwys gwybodaeth gefndir fanwl am bob agwedd ar ymarferoldeb a dyluniad ysgolion Uwchradd.  Fe’i cydnabyddir yn ddogfen gyfeirio bwysig iawn yn y sector hwn, a dylid osgoi’r temtasiwn i gyfeirio at restri o arwynebeddau enghreifftiol yn unig y tu allan i’w cyd-destun.

Fodd bynnag, adolygodd AdAS Lloegr ei chanllawiau yn 2009 i ddangos sut y gellir eu defnyddio i ddylunio ysgolion er mwyn cefnogi strategaethau i weddnewid addysg. (Gweler y sylwadau ar BB98 am wybodaeth am y canllawiau diwygiedig).

Mae’r argymhellion hyn hefyd yn berthnasol i adeiladau ar gyfer oedrannau Uwchradd mewn lleoliad Ysgol Pob Oed, ond nid i Ysgol Uwchradd Arbennig neu uned ag adnoddau arbennig (sydd ynghlwm wrth Ysgol Uwchradd) - Building Bulletin 102 yw’r canllawiau priodol yn yr achosion hyn.

Mae nifer o Building Bulletins gwahanol yn darparu canllawiau ar gyfer arwynebeddau'r cwricwlwm Uwchradd arbenigol e.e. Celf neu Gerddoriaeth ac ati, ac mae’r rhain wedi’u rhestru yn yr adran ‘Canllawiau ar Ddylunio yn ôl Pwnc’.