Skip to content

Prosiect tri-yn-un ar y gweill i greu cyfleoedd dysgu mawr newydd yn Ysgol Gymuned Aberdâr

Prosiect tri-yn-un ar y gweill i greu cyfleoedd dysgu mawr newydd yn Ysgol Gymuned Aberdâr

Bydd buddsoddiad o £50 miliwn yn newid gwedd addysg uwchradd mewn Cwm difreintiedig drwy gyfuno tair ysgol sydd mewn trafferthion, a chreu sefydliad newydd arloesol gyda’r bwriad o gynnig mwy o ddewis, y safonau gorau a’r cyfleusterau dysgu a hamdden diweddaraf.

Nod Ysgol Gymuned Aberdâr, fydd yn derbyn disgyblion am y tro cyntaf ym mis Ebrill 2015, yw hybu addysg a rhagolygon bywyd pobl ifanc lleol, ond bydd hefyd yn cynnig y rhai o’r cyfleusterau cymunedol gorau yng Nghymru i drigolion rhan uchaf Cwm Cynon.

Mae’r prosiect cyfan yn cynnwys adeilad newydd gwerth £30m i’r ysgol, wedi ei ariannu’n rhannol drwy raglen Ysgolion ar gyfer yr 21ain Ganrif Llywodraeth Cymru, a seilwaith ffyrdd mynediad newydd helaeth yn yr ardal. Fe’i cynigwyd yn gyntaf gan Gyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf yn 2009 ac erbyn hyn, mae’n dwyn ffrwyth yn gyflym.Aberdare community school

Yn y pecyn newydd, uchelgeisiol hwn a grëwyd wrth ymateb i anghenion yr ardal, mae mannau dysgu agored a digon o olau, y dechnoleg ddiweddaraf yn yr ystafelloedd dosbarth, adeilad ecogyfeillgar sy’n rhad i’w redeg a chyfleusterau chwaraeon cyfoes dan do a rhai awyr agored.

Bydd yr ysgol yn gweithredu’n llawn erbyn mis Medi 2015, gyda 1,600 o ddysgwyr ynddi. Mae’n cyfuno Ysgol Ferched Aberdar, Ysgol Uwchradd Aberdar i Fechgyn ac Ysgol Gyfun Blaen-gwawr, gan fod gan bob un ohonynt lefydd gwag, dewis cyfyngedig o bynciau i’w hastudio a lefelau cyrhaeddiad cymysg iawn oedd yn achosi pryder.

Dywedodd Cyfarwyddwr Addysg Rhondda Cynon Taf, Chris Bradshaw:

“Mae’r safleoedd sydd gennym ar hyn o bryd yn ddiffygiol ac yn anaddas ar gyfer yr 21ain ganrif. Mae adeilad Ysgol y Merched dros 100 mlwydd oed, a’r ddau arall yn dyddio nôl i’r 1960au. Mae’r holl gyfleusterau presennol wedi dyddio’n arw erbyn hyn.”

Mewn cyferbyniad, bydd yr adeilad newydd, sef yr ysgol fwyaf yn y Cymoedd, yn mwynhau llu o gyfleusterau modern. Mae’r rhain yn cynnwys theatr ddarlithio gwyddoniaeth ar ddull prifysgol, labordy modern gyda lle i 80 o ddysgwyr, tair ystafell gerdd, ystafell olygu ffilmiau, amryw o fythau sain ar gyfer dysgu ieithoedd, 10 ystafell gyfrifiaduron, tair ystafell gelf, stiwdio ddawns, theatr ddrama, ac wyth ystafell dechnoleg arbenigol gyda chyfleusterau arbennig ar gyfer tecstilau, arlwyo, peirianneg, electroneg, graffeg a deunyddiau gwrthiannol. Yn ychwanegol at hynny, bydd yr ysgol yn gwbl ddiwifr a bydd cymhareb o un cyfrifiadur i bob dau ddisgybl.

Un o’r manteision mwyaf o agor yr ysgol newydd fydd creu chweched dosbarth mawr gyda bron i 300 o fyfyrwyr ac amrediad eang o bynciau yn cynnwys dewisiadau academaidd a galwedigaethol hefyd. Mae gan y tair ysgol bresennol chweched dosbarth bychan iawn heb lawer o ddewis, ac mae nifer o ddisgyblion wedi gorfod teithio rhwng hyd at bum ysgol wahanol er mwyn cael mynediad at y pynciau maen nhw eu heisiau.Aberdare community school construction

Bydd y cyfleusterau chwaraeon a hamdden yn yr Ysgol Gymuned yn cynnwys pwll nofio 33 metr, neuadd chwaraeon wyth cwrs, ystafell ffitrwydd ac amryw o arwynebau chwarae ym mhob tywydd ar gyfer pêl droed, rygbi a chriced, yn ogystal â chyfleusterau ar gyfer pêl rwyd, pêl fasged, beicio a chelfyddyd ymladd, yn ogystal â diddordebau megis seryddiaeth a ffotograffiaeth. Caiff y cyfleusterau eu rhannu gyda’r gymuned leol.

Er i safle Ysgol Uwchradd Aberdar gael ei ystyried i ddechrau fel safle i’r adeilad newydd, penderfynwyd mai’r dewis gorau fyddai defnyddio’r tir o gwmpas Canolfan Hamdden Michael Sobell yn Aberdar. Mae’r fan hon yn cynnig safle niwtral, sy’n fwy derbyniol i’r tair ysgol, ond bydd hefyd yn cynnig cyfleuster newydd o’r radd flaenaf mewn lleoliad arwyddocaol yng nghanol y dref ac yn agos at drafnidiaeth gyhoeddus.

Mae’r buddsoddiad hefyd yn cynnwys gwelliant mawr i’r A4059 gyfagos, a phont newydd dros yr afon er mwyn cael ail fynedfa i’r safle, llwybrau beicio diogel a chroesfan newydd i gerddwyr yn yr ardal.

O ystyried oblygiadau’r newid i rieni a disgyblion dros ardal eang, cynhaliodd yr awdurdod lleol un o’r ymgynghoriadau mwyaf erioed.

Eglurodd y cyfarwyddwr addysg fod pryder ar y cychwyn ymysg rhai rhieni, a deimlai fod ysgolion llai yn cynnig gwell amgylchedd addysgol i’w plant.

Ychwanegodd:

“Cynhaliwyd nifer o gyfarfodydd ymgynghori gyda rhieni, llywodraethwyr, staff a disgyblion o’r tair ysgol ac yn ystod y rhain dangoswyd cynlluniau o’r ysgol newydd iddynt. Roedden nhw’n gallu gweld ei fod yn mynd i ddigwydd ac fe gydiodd y syniad. Roedd rhai am gadw pethau'r un fath, felly roedd rhaid mynd drwy’r broses ofynnol a’u perswadio nhw. Roedd Llywodraeth Cymru yn ein cefnogi 100%. Mae’n debyg ein bod wedi ymgynghori mwy ar hyn nac unrhyw beth arall yn flaenorol.”

Er na fydd adeilad Ysgol Gymuned Aberdar yn barod i’w mynychu hyd Wanwyn 2015, penododd yr awdurdod lleol Susan Davies, yn bennaeth ym mis Tachwedd 2012, ac ym mis Chwefror 2013; dechreuodd ar y gwaith o baratoi ar gyfer y cyfnod newydd.

Ei nod benodol yw y bydd ansawdd y cyfleusterau ffisegol newydd yn cyfateb i ansawdd yr addysgu a’r dysgu yn yr ysgol, a sefydlu ethos o ddyheadau a llwyddiannau mawr ymysg poblogaeth yr ysgol, sydd a 30% ohonynt yn gymwys i dderbyn prydau ysgol am ddim.  

Mae’r broses o integreiddio pobl ifanc o’r gwahanol ysgolion eisoes ar y gweill gyda sawl ‘diwrnod trosglwyddo’ yn cael eu cynnal er mwyn dod a disgyblion at ei gilydd i ymwneud a phrosiectau dysgu penodol er mwyn iddynt ddod i adnabod ei gilydd. Mae rhagor o’r digwyddiadau hyn ar y gweill dros y misoedd nesaf.Skate park construction

Yn ogystal â hynny, mae hyfforddiant helaeth i athrawon, yn enwedig mewn technegau ymyrraeth llythrennedd a rhifedd a defnyddio data i fonitro cynnydd disgyblion a nodi pan fo angen ymyrraeth. Bydd sylw penodol ar ymyrraeth ym mlynyddoedd 7-9.

Dywedodd Mrs Davies ei bod yn gobeithio y byddai’r amgylchedd newydd a gwell cyfleusterau, ynghyd a thalentau’r 78 aelod o staff, yn eu hysgogi i roi o’u gorau’n gyson.

Dywedodd ei bod yn credu bod cael ei phenodi’n gynnar yn ddefnyddiol iawn gan ei fod wedi rhoi amser a lle iddi baratoi’n drylwyr ar gyfer yr agoriad a gosod sail ar gyfer ethos dysgu cryf fydd yn reddfol yn yr Ysgol Gymuned newydd.

Mae’r paratoi hwn yn cynnwys cynllunio’r gwaith o addurno’r tu mewn er mwyn ysgogi’r dysgwyr.

“Rydym wedi bod yn paentio lluniau o arwyr Cymru i’w rhoi ar y waliau; pobl fel Aneurin Bevan, Bertrand Russell, Yr Athro Lyn Evans a’r Stereophonics. Cyn gynted ag y cyrhaeddwch yr ysgol, bydd delweddau llwyddiant o’ch cwmpas ym mhobman. Bydd yr holl ddiwylliant yn pwysleisio’r ffaith ei bod gwaith a llwyddiant yn beth gwych,” dywedodd.

O fis Medi 2014 bydd gan y tair ysgol bresennol wisg gyffredin ac amserlen fydd wedi ei alinio’n llawn er mwyn paratoi’r ffordd i drosglwyddo’n ddidrafferth i un safle, gyda chyn lleied â phosibl o darfu neu newid athrawon.Skate park in use

Bydd y criw cyntaf o ddisgyblion yn trosglwyddo ym mis Ebrill 2015 – gan roi blaenoriaeth i flynyddoedd arholiadau – a’r gweddill yn dilyn fesul cam hyd nes y bydd pawb yn eu lle erbyn dechrau tymor yr hydref ym mis Medi 2015.

Mae’r adeilad newydd, sef ysgol fwyaf y rhanbarth, wedi ei adeiladu i’r safonau effeithlonrwydd ynni uchaf, gan gynnwys gosod paneli solar ac unedau dal dŵr glaw.

Roedd saith deg pump y cant o’r adeiladwyr yn weithwyr lleol i ardal Rhondda Cynon Taf, gyda 30 ohonynt wedi bod yn ddi-waith am dymor hir cyn hynny. Yn ogystal â hynny, mae cyn-ddisgyblion o’r tair ysgol leol yn cael eu hyfforddi fel prentisiaid yn ystod y prosiect, gan gynnwys Oliver Rennie sy’n 19 oed o Ysgol Uwchradd Aberdar i Fechgyn, gaiff ei gefnogi gan y contractwyr Laing O’Rourke drwy radd mewn peirianneg.

Dywedodd Dave Powell, Cyfarwyddwr Prosiect Rhondda Cynon Taf ar gyfer y prosiect:

“Mae’n wych meddwl fod cyn-ddisgybl o un o’r ysgolion lleol yn adeiladu ac yn siapio amgylchedd newydd ar gyfer yr 21ain i’w gyd-ddisgyblion.”

Mae’r contractwyr hefyd wedi cofnodi’r prosiect cyfan ar we gamera fel y gall disgyblion gadw golwg ar y cynnydd a’i ddefnyddio fel adnodd dysgu.